Moed overkomt je

In de geschiedenis hebben tal van filosofen zich gebogen over ethische vraagstukken. Immanuel Kant met zijn plichtethiek, John Stuart Mill met zijn gevolgenethiek en de deugdethiek van Aristoteles hebben tot de dag van vandaag invloed op moderne filosofen. Echter begonnen er pas na het openbreken van het IJzeren Gordijn vragen te komen over het omgaan met militaire dilemma’s. De militaire ethiek was geboren en militairen van nu krijgen les in het omgaan met moreel en cultureel kritische situaties.

Oorlog wordt menselijk

Vaak worden regels rondom het oorlogvoeren in de wind geslagen. Ze zijn er echter wél en behoren tot de oudste internationale rechtsregels. Aan ethische ‘regels’ heb je niet genoeg, er moeten ook vastgelegde voorschriften zijn. Al in de tijd van de Soemeriërs werden oorlogen door het recht gereguleerd. Een oorlogsverklaring markeerde het begin van een oorlog en kon alleen ongedaan gemaakt worden door een vredesverdrag.

Op initiatief van Henry Dunant, oprichter van het Rode Kruis, wordt in 1864 het eerste van de vier Verdragen van Genève getekend. Het internationaal humanitair oorlogsrecht probeert gewapende conflicten en oorlogen menselijker te maken. Burgers, krijgsgevangenen en gewonde soldaten mogen niet direct aangevallen worden als zij niet deelnemen aan het conflict. Wapens die geen verschil zien tussen vriend en vijand zijn verboden en ook onnodig leed is uit den boze.

Duivelse dilemma’s

Echter zijn er dingen veranderd in de taken van een militair. Een krijger alleen is hij niet meer, ook wederopbouw en stabilisatie horen bij de taken van een moderne militair. Als militair kom je tijdens een uitzending in aanraking met andere culturen en dat kan voor spanning zorgen. Antropoloog Michelle Schut van de Radboud Universiteit onderzocht in samenwerking met de Nederlandse Defensie Academy wat militairen in moreel en cultureel kritische situaties ervaren. Ze concludeerde dat er meer aandacht moet worden besteed aan hoe er wordt omgegaan met situaties die in strijd zijn met je persoonlijke waarden. Een situatie waaruit dit bleek werd geschetst door een Nederlandse militair. In Afghanistan werd een ‘theejongen’ lepeltje-lepeltje aangetroffen met een commandant. De kwestie was in strijd met de waarden van de militair, maar toch werd er niets van gezegd Een andere waarde is namelijk respect hebben voor andere culturen.

Gesprekken zoals die tussen Michelle Schut en de militairen van de Nederlandse Defensie Academy zijn belangrijk, door vragen in het veld die niet zomaar opgelost kunnen worden ontstaat ethiek. De huidige militaire praktijk is gecompliceerd. „Neem een militaire arts. Hij heeft de eed van Hippocrates gezworen. Zijn medische ethiek draagt hem op te helpen. Tegelijkertijd kan de commandant bepalen dat een situatie te gevaarlijk is om hulp te verlenen. Hoe moet deze militaire arts handelen?” schrijft Désirée Verweij, hoogleraar militaire ethiek aan de Nederlandse Defensie Academie, in haar boek ‘Geweten onder schot’.

Niet alles is aan te leren. Zo zou moed je overkomen en is ethisch besef niet af te richten. Veel geïnterviewde militairen noemen de praktijk een testcase. Pas in het veld merk je of je dat wat je hebt geleerd kunt toepassen.

One comment

  1. […] Online op 19 december 2017 Reden – Schrijven voor een bepaalde doelgroep. Doelgroep – Jongeren die onderzoek doen naar een baan bij defensie Vaardigheden – Ethiek . Geschiedenis . Onderzoek . Schrijven voor een doelgroep Belangrijkste bronnen – Rode Kruis . Trouw . Radboud Universiteit […]

    Beantwoorden

Geef een reactie